Wie zelf een woning verbouwt, begint meestal met een uitgebreid klusplan. De nieuwe keuken wordt ingetekend, de badkamerindeling staat vast en er wordt nagedacht over vloeren, wanden en verlichting. Toch wordt één onderdeel tijdens een renovatie regelmatig onderschat: de elektra. Vaak wordt pas tijdens het klussen duidelijk dat er te weinig stopcontacten zijn, dat aansluitingen op de verkeerde plek zitten of dat de bestaande meterkast niet geschikt is voor alle moderne apparatuur.
Dat kan voor vertraging en onnodige kosten zorgen. Zeker wanneer de wanden al zijn gestuct of de keuken bijna wordt geplaatst. Daarom is het verstandig om de elektrische installatie direct vanaf het begin mee te nemen in het renovatieplan. Als klusser kun je daarbij veel voorbereidende werkzaamheden zelf uitvoeren, maar er komt ook een moment waarop de veiligheid en technische kennis van een vakman noodzakelijk zijn.
Begin met de indeling van iedere ruimte
Een goed elektraplan begint niet in de meterkast, maar bij de manier waarop je de woning straks wilt gebruiken. Loop daarom iedere ruimte afzonderlijk door en bepaal waar meubels, verlichting en apparatuur komen te staan. Denk daarbij verder dan alleen de standaard stopcontacten en lichtschakelaars.
In de woonkamer wil je bijvoorbeeld aansluitingen voor de televisie, internetapparatuur, lampen en mogelijk elektrische zonwering. In slaapkamers kunnen stopcontacten naast het bed, een aansluiting voor airconditioning en voldoende oplaadpunten belangrijk zijn. De keuken vraagt tegenwoordig vaak om meerdere afzonderlijke aansluitingen voor onder meer de vaatwasser, oven, combimagnetron, koelkast, kokendwaterkraan en inductiekookplaat.
Ook plannen voor de toekomst verdienen aandacht. Misschien komt er later een warmtepomp, laadpaal, thuisbatterij of elektrische boiler. Door hier tijdens de verbouwing al rekening mee te houden, voorkom je dat de woning over enkele jaren opnieuw opengebroken moet worden.
Teken alle aansluitpunten in op een plattegrond en noteer de gewenste hoogtes. Zo ontstaat een duidelijk overzicht waarmee je zelf aan de slag kunt en dat je vervolgens samen met de elektricien kunt controleren.
Wat kun je als klusser zelf voorbereiden?
Een handige klusser kan een groot deel van het voorbereidende werk zelf uitvoeren. Zo kun je de plaatsen van stopcontacten en schakelaars uitmeten, kabelroutes bepalen en aangeven waar inbouwdozen moeten komen. Ook het frezen van sleuven en het boren van gaten voor inbouwdozen kun je vaak zelf doen.
Het is wel belangrijk om dit vooraf met de elektricien af te stemmen. Niet iedere leiding kan zomaar op iedere plek worden aangebracht. De elektricien kijkt onder andere naar veilige leidingzones, het aantal kabels per buis, de benodigde diameter en de verdeling over de verschillende groepen.
Wie zonder overleg alle sleuven alvast freest, loopt het risico dat leidingen verkeerd lopen of dat er onvoldoende ruimte is voor de benodigde bekabeling. Het voorbereidende werk moet daarom aansluiten op het uiteindelijke installatieplan.
Maak voordat de sleuven worden dichtgezet altijd duidelijke foto’s van de leidingen. Leg eventueel een meetlat langs de muur, zodat later zichtbaar blijft op welke hoogte en afstand de leidingen lopen. Dat voorkomt dat je tijdens het ophangen van een keukenkastje, televisie of wandplank per ongeluk in een elektrische leiding boort.
Plan het leidingwerk vóór het stucwerk
Bij een verbouwing is de volgorde van de werkzaamheden minstens zo belangrijk als de uitvoering zelf. Elektraleidingen, inbouwdozen en aansluitpunten moeten worden aangebracht voordat de stukadoor begint. Zodra de muren glad zijn afgewerkt, veroorzaakt iedere wijziging opnieuw hak-, breek- en herstelwerk.
De elektricien moet daarom al vroeg bij de renovatie worden betrokken. Dat betekent bij voorkeur voordat de keuken definitief is besteld en ruim voordat het stucwerk wordt ingepland. Op dat moment kan worden gecontroleerd of de gewenste aansluitingen mogelijk zijn en of de bestaande installatie daarvoor voldoende capaciteit heeft.
Dit voorkomt bijvoorbeeld dat een aansluiting voor een oven achter een keukenkast terechtkomt of dat de kabel voor een inductiekookplaat ontbreekt wanneer het keukenblad al is geplaatst. Goed plannen maakt de verbouwing niet alleen overzichtelijker, maar voorkomt ook dubbel werk.
Waar stopt het zelf klussen?
Zelf sleuven frezen, dozen uitzetten en een elektraplan maken is iets anders dan daadwerkelijk werken aan de elektrische installatie. Zodra het gaat om het aansluiten van groepen, het aanpassen van de meterkast, het berekenen van de belasting en het controleren van de beveiligingen, begint het werk van de vakman.
Elektriciteit is niet zichtbaar, maar fouten kunnen grote gevolgen hebben. Een verkeerde aansluiting kan zorgen voor oververhitting, kortsluiting, brandgevaar of elektrische schokken. Bovendien kunnen verzekeraars bij schade vragen of de installatie deskundig en volgens de geldende normen is aangelegd.
Het is daarom verstandig om de definitieve installatie, aansluitingen en controles door een erkend elektricien te laten uitvoeren. De elektricien controleert niet alleen of alles werkt, maar ook of de installatie veilig is opgebouwd en correct wordt beveiligd.
Respect voor de doe-het-zelver betekent niet dat je alles zelf moet uitvoeren. Juist door zelf het voorbereidende werk te doen en specialistische werkzaamheden uit te besteden, kun je besparen zonder concessies te doen aan de veiligheid.
De meterkast als technisch hart van de verbouwing
Tijdens een renovatie neemt het aantal elektrische apparaten vaak flink toe. Een oudere woning heeft soms maar enkele groepen, terwijl moderne apparatuur veel meer vermogen vraagt. Een nieuwe keuken alleen kan al meerdere extra groepen nodig hebben.
Een vaatwasser, oven, magnetron, wasmachine, droger en kokendwaterkraan kunnen niet zonder meer samen op één bestaande groep worden aangesloten. Voor apparatuur met een hoog vermogen is meestal een aparte eindgroep nodig. Een inductiekookplaat wordt vaak aangesloten op een kookgroep of een geschikte krachtgroep, afhankelijk van het vermogen en de aanwezige aansluiting.
De elektricien bekijkt of de bestaande groepenkast kan worden uitgebreid of dat vervanging verstandiger is. Bij een oudere meterkast kunnen ook de aardlekschakelaars, hoofdschakelaar of beveiligingsautomaten niet meer aansluiten bij de huidige eisen en het toekomstige stroomgebruik.
Het is meestal efficiënter om de meterkast tijdens de verbouwing in één keer toekomstbestendig te maken. Zo ontstaat voldoende ruimte voor extra groepen en toekomstige installaties zoals zonnepanelen, een laadpaal, warmtepomp of thuisbatterij.
Wanneer is een driefasenaansluiting nodig?
Veel woningen hebben een eenfaseaansluiting. Voor normaal huishoudelijk gebruik kan dat voldoende zijn, maar bij een volledig elektrische verbouwing loopt het benodigde vermogen snel op. Denk aan een zware inductiekookplaat, warmtepomp, laadpaal, elektrische boiler of meerdere apparaten die gelijktijdig veel stroom gebruiken.
In dat geval kan een zwaardere aansluiting of een overstap naar drie fasen nodig zijn. Bij een driefasenaansluiting wordt het beschikbare vermogen beter verdeeld, waardoor meerdere zware apparaten tegelijk kunnen functioneren zonder dat de hoofdzekering snel overbelast raakt.
De elektricien kan berekenen welk aansluitvermogen nodig is en de meterkast voorbereiden. Het daadwerkelijk aanpassen van de hoofdaansluiting en de hoofdzekeringen wordt echter niet door de elektricien uitgevoerd. Dit deel loopt via de regionale netbeheerder.
Omdat netbeheerders rekening kunnen houden met een aanvraag- en uitvoeringstermijn, is het verstandig om dit vroeg in het renovatieproces te regelen. Wachten tot de nieuwe keuken, warmtepomp of laadpaal al is geïnstalleerd, kan betekenen dat de apparatuur voorlopig nog niet volledig gebruikt kan worden.
Veilig opleveren volgens NEN 1010
Een professionele elektrische installatie bestaat uit meer dan netjes weggewerkte kabels en rechte stopcontacten. De installatie moet op de juiste manier worden ontworpen, beveiligd, aangesloten en gecontroleerd.
Een erkend elektricien houdt daarbij rekening met NEN 1010. Deze norm bevat bepalingen voor veilige elektrische laagspanningsinstallaties. Er wordt onder andere gekeken naar aardlekschakelaars, leidingdiameters, beveiligingen, kabelbelasting, groepenverdeling en de plaatsing van elektrisch materiaal in vochtige ruimtes.
Na afronding wordt gecontroleerd of de groepen correct functioneren en of de beveiligingen doen wat ze moeten doen. Zo weet je dat de elektrische installatie niet alleen mooi is afgewerkt, maar ook veilig kan worden gebruikt.
Samenwerken met HanVos tijdens de verbouwing
HanVos ondersteunt zowel complete renovaties als verbouwingen waarbij de eigenaar een deel van het werk zelf uitvoert. De gecertificeerde monteurs kunnen vooraf meedenken over de indeling, de benodigde groepen en de juiste voorbereiding van het leidingwerk.
HanVos is actief sinds 2002 en werkt met eigen monteurs. Door vooraf duidelijke afspraken te maken over welke werkzaamheden je zelf uitvoert en welke werkzaamheden HanVos verzorgt, blijft het project overzichtelijk. Waar mogelijk wordt gewerkt met vaste prijzen, zodat je vooraf weet waar je financieel aan toe bent.
Voor klussers betekent dit dat zij zelf de handen uit de mouwen kunnen steken, terwijl de belangrijke elektrische werkzaamheden veilig en professioneel worden uitgevoerd.
Goed voorbereid verbouwen
Zelf klussen en professioneel installatiewerk kunnen uitstekend samengaan. Als doe-het-zelver kun je de indeling bepalen, sleuven voorbereiden, gaten boren en zorgen dat alle ruimtes toegankelijk zijn. De elektricien neemt vervolgens de technische aanleg, meterkast, aansluitingen en veiligheidscontroles voor zijn rekening.
De belangrijkste stap is om de elektra niet als sluitpost te behandelen. Maak het elektraplan voordat de muren worden afgewerkt, laat de meterkast tijdig beoordelen en regel een eventuele driefasenaansluiting ruim voordat de zware apparatuur wordt geplaatst.
Zo houd je grip op de verbouwing, voorkom je kostbaar herstelwerk en weet je zeker dat de elektrische installatie jarenlang veilig en betrouwbaar gebruikt kan worden.
