Een kraan zit in vrijwel elk huis, maar je denkt er pas over na als er iets misgaat. Een druppelende mengkraan, een lekkende douchekraan of een radiatorkraan die niet meer goed werkt: het zijn problemen die meer mensen herkennen dan je denkt. Gelukkig is veel zelf op te lossen, zolang je weet waar je mee te maken hebt. In deze tekst lees je hoe kranen werken, wanneer je ze kunt vervangen en wat je daarbij moet weten.
Zo werkt een watertoevoerkraan
Een watertoevoerkraan regelt de stroom van water door een leiding. Binnenin zit een afsluitmechanisme dat je opent of sluit door te draaien of te bewegen. Bij oudere modellen werkt dit via een rubberen ring die tegen een zitting wordt gedrukt. Bij nieuwere kranen, zoals een eengreepsmengkraan of thermostaatkraan, zit er een keramische schijf in. Die schijven zijn slijtvast en gaan langer mee dan rubber. Het type mechanisme bepaalt ook hoe makkelijk een reparatie is. Een lekkende kraan met een rubberen afdichting is vaak te repareren door alleen de ring te vervangen. Bij een keramisch model vervang je meestal de hele inwendige cartridge.
Een lekkende kraan repareren of vervangen
Veel mensen vervangen meteen een heel toestel terwijl een kleine reparatie genoeg is. Druipt het water uit de tuit? Dan is de kans groot dat de afdichting versleten is. Lekt het bij de handgreep of het rozet? Dan zit het probleem vaak bij de pakkingring of de cartridge. Begin altijd met het afsluiten van de watertoevoer voordat je iets losschroeft. Draai daarna de handgreep los, meestal door eerst een kleine afdekknop weg te halen en daarna een schroef los te draaien. Noteer het merk en het type van de inwendige onderdelen zodat je de juiste vervangende onderdelen koopt. Bij een douchekraan is de werkwijze vergelijkbaar, maar moet je ook rekening houden met de aansluitingen aan de wand. Zijn de aansluitingen verroest of beschadigd, dan is volledig vervangen verstandiger.
Radiatorkranen en hun bijzondere rol
Naast waterkranen voor sanitair zijn er ook kranen in verwarmingssystemen. Een radiatorkraan, ook wel radiatorventiel of thermostaatventiel genoemd, regelt hoeveel warm water door een radiator stroomt. Zo bepaal je de temperatuur in een ruimte. Op veel radiatoren zit een thermostatische knop die je handmatig instelt. Nieuwere versies hebben een slimme aansluiting, waarmee je de temperatuur via een app regelt. Gaat zo’n knop of ventiel stuk, dan past een vervangend model niet altijd direct. Sommige ventielen hebben een M30 aansluiting, anderen gebruiken een ander formaat. Controleer daarom altijd het type aansluiting voordat je iets koopt. Zit de radiator in een vloerput, dan is werken daarin wat lastiger. Je hebt weinig ruimte en eventueel gemorst water moet je opvangen met een doekje, een bakje of een waterstofzuiger.
Zelf doen of een vakman inschakelen
Veel kleine reparaties aan een waterkraan of radiatorventiel zijn goed zelf te doen. Je hebt er een verstelbare moersleutel, wat kluisband of teflon tape en vervangende onderdelen voor nodig. Laat je het liever over aan een professional, dan is dat ook een goede keuze, zeker als de leidingen oud zijn of als je niet zeker weet wat je doet. Een kleine vergissing bij een waterleiding kan snel voor een grote lekkage zorgen. Bij een verwarmingsleiding geldt dat nog meer, want die staat onder druk en bevat soms ook antivriesmiddel. Twijfel je, vraag dan eerst advies bij een bouwmarkt of neem contact op met een installateur. De kosten van een vakman vallen in de meeste gevallen mee als je vergelijkt met de schade die een ongelukje kan veroorzaken.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik welk type cartridge ik nodig heb voor mijn kraan?
Om de juiste cartridge voor je kraan te vinden, kijk je eerst naar het merk en het model. Dat staat soms op de kraan zelf of in de documentatie die je bij de aankoop hebt gekregen. Je kunt ook de oude cartridge uitnemen en die meenemen naar een bouwmarkt of sanitairspecialist. Daar kunnen ze je helpen het juiste vervangende onderdeel te vinden.
Moet ik de watertoevoer van het hele huis afsluiten bij het vervangen van een kraan?
Dat is niet altijd nodig. Bij veel wastafels, keukens en douches zit er een stopkraan onder het aanrecht of achter een paneel waarmee je alleen de toevoer naar die ene kraan afsluit. Kun je die niet vinden of werkt hij niet, dan sluit je de hoofdkraan van de woning af. Die zit meestal bij de meterkast of in de kruipruimte.
Wat is het verschil tussen een radiatorkraan met lage weerstand en een met hoge weerstand?
Een radiatorkraan met lage weerstand laat meer water door en wordt gebruikt in systemen waar de circulatiepomp minder krachtig is. Een ventiel met hoge weerstand beperkt de doorstroom sterker en past beter bij systemen met een krachtigere pomp of bij radiatoren die ver van de ketel staan. Het type dat je nodig hebt hangt af van hoe het verwarmingssysteem in jouw woning is ingericht.
Hoe lang gaat een kraan gemiddeld mee?
Een goede keukenkraan of badkamerkraan gaat bij normaal gebruik tussen de tien en twintig jaar mee. Radiatorkranen hebben een vergelijkbare levensduur, maar kunnen eerder slijten als het water in de leidingen veel kalk bevat. Regelmatig onderhoud, zoals het schoonmaken van de beluchter of het vervangen van kleine afdichtingen, kan de levensduur flink verlengen.
