Een goede regenafvoer op een plat dak is geen luxe, maar een noodzaak. Omdat water op een plat dak niet vanzelf wegloopt zoals bij een schuin dak, heb je een actief afvoersysteem nodig dat regenwater snel en gecontroleerd afvoert. Werkt dat systeem niet goed, dan ontstaan er al snel plassen, lekkages en schimmelvorming.
Waarom regenafvoer op een plat dak anders werkt
Bij een hellend dak loopt water gewoon naar beneden via dakgoten. Een plat dak heeft nauwelijks helling, waardoor water niet vanzelf verdwijnt. In de praktijk heeft een plat dak meestal wel een klein verhang van 1 tot 2 procent richting de afvoerpunten, maar dat is lang niet genoeg om water snel af te voeren bij een stevige regenbui. Zonder een goed systeem staat er al snel een laag water op het dak, wat na verloop van tijd de dakbedekking aantast.
De regenafvoer van een plat dak werkt via speciale dakafvoerpunten die in of aan de rand van het dak zijn aangebracht. Daarvandaan stroomt het water via een pijp naar de riolering of een regenwaterput. Dit type afvoer heet een hemelwaterafvoer (HWA).
De twee hoofdtypen: inwendige en uitwendige afvoer
Er zijn twee manieren om regenwater van een plat dak af te voeren. Welke het beste past, hangt af van de situatie van het gebouw.
- Uitwendige afvoer: het water loopt via een dakrandgoot aan de buitenkant van het gebouw naar beneden. Dit zie je veel bij kleinere aanbouwen en garages. De afvoerpijp loopt langs de gevel, zichtbaar aan de buitenkant. Het voordeel is dat lekkages snel zichtbaar zijn. Het nadeel is dat de goot kan verstopen door bladeren en mos.
- Inwendige afvoer: de afvoer zit midden op het dak of iets daarbinnen, en de afvoerpijp loopt door het gebouw. Dit systeem is onzichtbaar en beter beschermd tegen vorst. Het nadeel is dat een lekkage aan de binnenkant meer schade kan veroorzaken voor je het doorhebt.
Regenafvoer plat dak: welk materiaal en formaat kies je?
Dakafvoerpunten en bijbehorende pijpen zijn er in verschillende materialen: PVC, zink en koper zijn de meest gebruikte. PVC is goedkoop en makkelijk te verwerken, maar minder duurzaam bij extreme temperatuurwisselingen. Zink en koper zijn robuuster en gaan tientallen jaren mee, maar ze kosten meer.
Het formaat van de afvoer bepaalt hoeveel water het systeem aankan. Een standaard dakafvoer heeft een diameter van 50 mm, 75 mm of 110 mm. Voor een klein bijgebouw van 20 tot 30 m² volstaat een 50 mm afvoer vaak. Voor een groter plat dak van 50 m² of meer reken je beter met een diameter van 75 of 110 mm, zeker als je in een regio woont met veel neerslag. Als vuistregel geldt: reken per 100 m² dakoppervlak één afvoerpunt met een diameter van minimaal 75 mm.
Veelgemaakte fouten bij de afvoer van regenwater
De meest voorkomende fout is te weinig afvoerpunten plaatsen. Eén afvoer op een groot dak is zelden voldoende, zeker bij hevige regenbuien. Zorg altijd voor meerdere afvoerpunten en overweeg bij een groter dak ook een noodoverloop: een extra opening op iets hogere hoogte dan de normale afvoer. Als de afvoer verstopt raakt, kan water via de noodoverloop alsnog ontsnappen in plaats van het dak te overbelasten.
Een andere fout is verwaarlozing van onderhoud. Bladeren, mos en vuil hopen zich op rondom de dakafvoer en kunnen hem volledig blokkeren. Controleer de afvoerpunten minstens twee keer per jaar, bij voorkeur in het najaar en na de winter. Een paar minuten werk kan jarenlange schade voorkomen.
Tot slot onderschatten veel mensen de aansluiting. Een perfect gekozen afvoer werkt pas goed als de aansluiting op de dakbedekking waterdicht is. Gebruik hiervoor een afvoer met een speciale bitumen- of EPDM-flens die aansluit op het dakmembraan. Een slechte aansluiting is een veelvoorkomende oorzaak van lekkages, ook als de rest van de dakbedekking in orde is.
Noodoverloop: wanneer heb je die nodig?
Een noodoverloop is verplicht volgens het Bouwbesluit als een plat dak groter is dan 50 m² of als er een risico is dat water op het dak kan stagneren. Ook bij kleinere daken is het sterk aan te raden. Een noodoverloop is een eenvoudige opening in de dakrand of een korte overlooppijp die uitkomt op de gevel, op een hoogte van zo’n 50 mm boven de normale afvoer. Als het dak volloopt omdat de afvoer verstopt is, loopt het water via de noodoverloop weg voordat het het dak beschadigt of naar binnen dringt.
Regenwater hergebruiken als alternatief
In plaats van regenwater direct op het riool te lozen, kun je het opvangen in een regenwaterput of -ton. Dit is zeker interessant bij een plat dak op een schuur of garage, omdat het dakoppervlak relatief groot is en je bij een bui snel honderden liters water opvangt. Het regenwater gebruik je daarna voor het besproeien van de tuin of het doorspoelen van het toilet. Let wel: het afvoersysteem moet dan zo zijn ingericht dat water via een overloopleiding alsnog naar het riool gaat als de put vol is.
Een goed werkende regenafvoer op een plat dak begint bij de juiste keuze van type, materiaal en formaat, aangevuld met regelmatig onderhoud. Zorg altijd voor een noodoverloop als extra zekerheid en controleer de aansluiting op de dakbedekking nauwkeurig. Wie dat op orde heeft, voorkomt veruit de meeste problemen met een plat dak.
